nieuws

Ouderen als partner: leren van échte ervaringen

Hoe leer je als student om echt goed te luisteren naar een cliënt? Niet uit een boek, maar door het te doen. En liefst met iemand die uit eigen ervaring kan vertellen.

Tijdens een onderwijsbijeenkomst van de bacheloropleiding Beleid, Management en Evaluatie van Zorg (BMEZ) gingen studenten daarom in gesprek met Karla Kuijt en Jos de Bree, beiden lid van de ouderenadviesraad van de AWO-L. Zij namen plaats in de rol van cliënt en zorgmedewerker, en hielpen studenten oefenen met interviewvaardigheden.

Voor Karla en Jos was het de eerste keer dat zij op deze manier bij onderwijs betrokken waren. “We zijn er eigenlijk vrij spontaan ingestapt,” vertelt Karla. “Maar juist daardoor was het heel puur en realistisch.”

Leren door te doen

De studenten bereidden zich voor op een korte stage in een zorgorganisatie, waarin zij onder andere interviews afnemen met cliënten en zorgmedewerkers. Tijdens deze oefensessie kregen zij de kans om dit te ervaren in een veilige setting.

Karla en Jos maakten het de studenten daarbij niet altijd makkelijk. “Soms gaven we korte of ontwijkende antwoorden,” zegt Karla lachend. “Of we stuurden ze een beetje de verkeerde kant op. Dan merk je dat studenten het lastig vinden om door te vragen.”

Juist dat maakte de oefening leerzaam. Studenten ontdekten hoe belangrijk het is om goed te luisteren, door te vragen en flexibel te blijven in een gesprek.

Jos zag meteen verschil met eerdere oefensituaties: “Als studenten met elkaar oefenen, blijft het toch wat oppervlakkig. Maar zodra er een ‘echte’ gesprekspartner aan tafel zit, verandert de sfeer. Ze worden serieuzer en vliegen het gesprek anders aan.”

Gelijkwaardigheid als basis

Een belangrijke les die Karla en Jos de studenten meegaven, is het belang van gelijkwaardigheid. “Interviewen lukt pas echt goed als iemand zich op zijn gemak voelt,” zegt Karla. “Als je naast iemand zit, niet tegenover hem. Je moet oprecht geïnteresseerd zijn, anders voel je dat meteen.”

Dat klinkt eenvoudig, maar blijkt in de praktijk vaak lastig. Studenten zijn geneigd om zich vast te houden aan hun vragenlijst, terwijl een goed gesprek juist vraagt om flexibiliteit en aandacht voor de ander.

Door de directe feedback van Karla en Jos kregen studenten inzicht in hun eigen houding en gedrag. Hoe komt je over? Stel je open vragen? Luister je echt?

Een veilige oefenplek

Volgens Karla en Jos zit de kracht van deze werkvorm ook in de veiligheid van de setting.

“Dit is een plek waar je fouten mag maken,” legt Jos uit. “Er is geen beoordeling, geen stagebegeleider die meekijkt. Dat maakt dat studenten durven te oefenen.”

Karla vult aan: “Juist in het begin van hun opleiding is dat belangrijk. Hier kun je nog ontdekken, proberen en leren. Later in de praktijk is dat vaak lastiger.”

De kleinschalige opzet – studenten werkten in kleine groepjes – zorgde ervoor dat iedereen actief betrokken was. Eén student voerde het gesprek, de anderen observeerden en gaven feedback.

De meerwaarde van echte verhalen

Voor Karla en Jos was het bijzonder om hun eigen ervaringen te kunnen inzetten in het onderwijs. “Studenten en docenten praten vaak over cliënten of mantelzorgers,” zegt Karla. “Maar het is iets heel anders om er echt mee in gesprek te gaan. Dan komt het tot leven.”

Beiden zien dit als een waardevolle manier om studenten voor te bereiden op hun toekomstige werk, want communicatie speelt daarin een sleutelrol.

“Goede zorg begint met goed luisteren,” benadrukt Jos. “Dat lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Daar moet je echt in oefenen.”

Betrokken blijven en bijdragen

De ervaring smaakte voor Karla en Jos naar meer. “Het is mooi om te merken dat je nog iets kunt betekenen,” zegt Jos. “Je helpt studenten op weg en draagt bij aan betere zorg in de toekomst.” Karla sluit zich daarbij aan: “Als je ouderen echt wilt betrekken bij de zorg, moet je dat ook in het onderwijs doen. Dit is een hele directe en effectieve manier.”

Volgens haar wordt de waarde van dit soort initiatieven nog wel eens onderschat. Maar ook de bereidheid van ouderen om mee te werken aan dergelijke onderwijsvormen. “Het curriculum zit vaak vol, maar juist dit soort ervaringen maken het verschil. Hier leren studenten vaardigheden die je niet uit een boek haalt. Daarnaast vinden wij het gewoon heel leuk om hieraan mee te werken.”