nieuws

TRIALOOG: Samen beslissen met mensen met dementie en hun naasten

Hoe zorg je ervoor dat in een gesprek met mensen met dementie en diens naaste alle perspectieven worden gehoord? Vanuit die vraag ontwikkelde het TRIALOOG-project een praktische aanpak om samen beslissen in de dementiezorg beter te ondersteunen.

Bij dementie zijn vaak meerdere mensen betrokken bij de zorg en ondersteuning. Tegelijkertijd ervaren veel mantelzorgers een hoge belasting. Juist daarom is het belangrijk om samen te bespreken wat voor de persoon met dementie én voor de naaste belangrijk is. In de praktijk zijn hiervoor echter nog weinig concrete en gebruiksvriendelijke hulpmiddelen beschikbaar. Het door ZonMw gefinancierde TRIALOOG-project, onder leiding vanonder leiding van dr. Stephanie von Helden-Lenzen van Zuyd Hogeschool, richt zich daarom op het samen afstemmen van doelen en actieplannen. Het uitgangspunt is een TRIALOOG: een gesprek waarin de persoon met dementie, de naaste en de casemanager dementie ieder hun perspectief delen. Niet alleen verschillen worden besproken, maar ook wat zij met elkaar gemeen hebben.

Van gesprek naar praktische aanpak

Een belangrijk onderdeel van de aanpak is het 4-bollenmodel. Dit visuele hulpmiddel helpt om het gesprek breed te voeren aan de hand van vier thema’s: gezondheid, activiteiten, omgeving en de eigen manier waarop iemand naar zijn of haar situatie kijkt. Binnen TRIALOOG is het model verder ontwikkeld voor mensen met dementie en hun naasten. Er zijn verschillende vormen en versies, waaronder materiaal voor mensen met een migratieachtergrond. Daarnaast ontwikkelde het project een training voor casemanagers dementie, met interactieve oefeningen, aandacht voor gespreksvaardigheden en digitaal aanvullend materiaal.

De aanpak is samen met ervaringsdeskundigen ontwikkeld. Twee mensen met dementie, zes naasten, vijf casemanagers dementie en een mantelzorgconsulent dachten mee over behoeften, praktische oplossingen en de verdere ontwikkeling van de aanpak.

Meer ruimte voor beide perspectieven

Uit de eerste ervaringen blijkt dat de aanpak verschillende voordelen heeft. Het gesprek krijgt meer structuur en er ontstaat meer ruimte voor de beleving en emoties van zowel de persoon met dementie als de naaste. Ook kan het helpen om wederzijds begrip te vergroten en beide gesprekspartners actiever te betrekken. De illustraties worden daarbij als duidelijk en herkenbaar ervaren en niet als kinderachtig.

Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat samen beslissen niet vanzelf gaat. Doorvragen naar gevoelens en beleving blijft lastig. Ook kan het een uitdaging zijn om zowel terughoudende als juist dominante naasten goed bij het gesprek te betrekken. Een belangrijk aandachtspunt is bovendien dat een gesprek pas echt een TRIALOOG wordt wanneer de verschillende perspectieven ook daadwerkelijk bij elkaar worden gebracht.

"Wat mij het meest heeft verrast, is dat de TRIALOOG-aanpak mensen met dementie en hun naasten echt hielp om elkaar beter te begrijpen. Vooraf waren sommige casemanagers dementie sceptisch: zou dat nog wel lukken? Door nieuwsgierig door te vragen, verschillende perspectieven zichtbaar te maken en begrijpelijk te communiceren, ontstonden gesprekken waarin mensen elkaar opnieuw konden vinden,” aldus Stephie.

De training is inmiddels opgenomen in het curriculum van de post-hbo-opleiding Casemanager Dementie. De komende periode wordt gekeken hoe de TRIALOOG-aanpak verder kan worden verspreid en verbonden met bestaande scholingsprogramma’s.

Meer weten over TRIALOOG?

Lees meer over het project op de website van Zuyd Hogeschool: Van dialoog naar trialoog: Samen beslissen met mensen met dementie en hun naasten | Zuyd Hogeschool