nieuws

Voorpret: soms begint een mooie ervaring al vóór het moment zelf

Wat als je niet alleen kijkt naar wat er vandaag gebeurt, maar ook naar waar iemand naar uitkijkt? Alexandra Zimbatu onderzoekt hoe voorpret kan bijdragen aan het welzijn van ouderen. Tijdens een workshop met de Ouderenadviesraad ontdekte ze hoe waardevol het is om daar samen over na te denken.

Van uitkijken naar beleven

Alexandra is duaal promovenda aan de Universiteit Maastricht en Queensland University of Technology in Brisbane Australië. Vanuit haar achtergrond in bedrijfskunde en bestuurskunde onderzoekt ze hoe anticipatie oftewel voorpret: ergens naar uitkijken, een rol kan spelen in de ouderenzorg.

“Wij hebben allemaal dingen waar we naar uitkijken: vakantie, Kerstmis, een verjaardag, een trouwfeest. Alleen al het vooruitzicht daarvan kan een positief gevoel geven.”

Ook tijdens de coronapandemie merkte Alexandra hoe belangrijk dat kan zijn. Toen veel gewone activiteiten wegvielen, gingen mensen op zoek naar nieuwe momenten om naar uit te kijken. “Dat gaf mensen een gevoel van controle en hielp om iets positiefs vast te houden.” Die gedachte bracht haar bij de ouderenzorg. Want ook daar kan voorpret een rol spelen. En dat hoeft helemaal niet om grote gebeurtenissen te gaan.

Voorpret kan zitten in kleine én grote momenten. Een bezoek van familie, een boekenclub, yoga of aquagym, Pasen of een activiteit in de buurt. Zelfs een vaste ‘fish and chips Friday’ kan iets zijn om naar uit te kijken. “Het gaat er niet om dat we steeds grote activiteiten moeten organiseren. Het zit juist ook het bijzonder maken van kleine alledaagse momenten.” Dat vraagt soms maar weinig. Een activiteit samen voorbereiden, versieringen ophangen, aftellen of alvast vertellen wat iemand kan verwachten. Ook praktische zaken horen daarbij. Is er een toilet? Moet iemand medicatie meenemen? Hoe zorgen we ervoor dat iemand zich veilig voelt?

Zo kan voorpret niet alleen plezier geven, maar ook spanning verminderen.

Samen met de Ouderenadviesraad

Tijdens de workshop Voorpret ging Alexandra hierover in gesprek met leden van de AWO-L Ouderenadviesraad. Vier leden namen deel aan de sessie. “Ik vertelde over mijn onderzoek, liet een video zien en liet de deelnemers vervolgens zelf nadenken over manieren waarop zij voorpret in de praktijk herkennen en kunnen versterken.”

Alexandra was onder de indruk van hun betrokkenheid. “Iedereen wilde meedenken en het beste voor ouderen. De gesprekken maakten voor mij duidelijk hoe belangrijk het is om mensen uit de praktijk en ouderen zelf bij onderzoek te betrekken.”

Een mooie aanvulling kwam vanuit de groep zelf. Zo werd benadrukt dat voorpret niet noodzakelijk positief is. Het is niet altijd gelukzalig dagdromen over leuke dingen die eraan staan te komen. Het kan ook gepaard gaan met stress: je ongemakkelijk voelen omdat je niet weet wat er op je af komt, niet weten hoe je eraan moet beginnen... Als er ruimte wordt gecreëerd om het gesprek met elkaar aan te gaan en er aandacht is voor het emotionele welbevinden van een bewoner, kan het helpen om iemand voor te bereiden op wat komen gaat.

Daarmee wordt opnieuw duidelijk: voorpret is persoonlijk. Wat voor de één plezier geeft, kan voor de ander juist spanning oproepen. Het is daarom belangrijk om je daarvan bewust te zijn en goed te kijken naar wat iemand nodig heeft. De door Alexandra ontwikkelde tools en technieken kunnen helpen om positieve emoties te versterken en iemand te ondersteunen bij het omgaan met wat eraan komt.

Ook na het moment is voorpret belangrijk

Alexandra kijkt inmiddels niet alleen naar het moment waar iemand naar uitkijkt, maar ook naar wat erna gebeurt. Na een grote activiteit kan iemand moe zijn en rust nodig hebben. Een ander wil juist nog napraten, herinneringen ophalen of foto’s bekijken. En soms helpt het om meteen alweer iets kleins te hebben om naar uit te kijken.

“Als we iemands dag zelfs maar een beetje beter kunnen maken door iets te creëren om naar uit te kijken, hoeft dat niet ingewikkeld of duur te zijn.”

Voor Alexandra was de workshop dan ook meer dan het delen van kennis. Het was een kans om ideeën samen verder te brengen en opnieuw te ervaren hoe onderzoek rijker wordt wanneer verschillende perspectieven samenkomen. Een visie die ook terugkwam in de opleiding van ambassadeurs die Alexandra gaf op verschillende zorglocaties.

Waar kijkt Alexandra vandaag zelf naar uit?

Ook Alexandra weet inmiddels hoe waardevol het is om iets te hebben om naar uit te kijken. Op haar eigen lijstje staan zowel een groot als een klein vooruitzicht. “Waar ik echt naar uitkijk, is mijn promotieverdediging, die zal plaatsvinden op 30 november 2026 om 10u00. Het lijkt me bijzonder om aan het einde van deze promotieperiode te staan, met mijn familie en dierbaren naast me. En natuurlijk hoop ik vooral dat mijn onderzoek echt impact zal hebben.”

Maar voorpret hoeft volgens Alexandra helemaal niet altijd zo groot te zijn. Elke vrijdag heeft ze haar eigen kleine ritueel: Fresh Flower Friday. “Ik kijk er iedere week naar uit om naar de markt in het centrum van Maastricht te gaan en bloemen te kopen. Het geeft mijn week net wat extra kleur.” En daarmee brengt Alexandra haar onderzoek terug naar iets heel alledaags. Iets om naar uit te kijken hoeft niet groot, bijzonder of duur te zijn. Soms zijn het juist de kleine rituelen die een dag nét wat lichter maken.

Waar kijk jij vandaag naar uit?