Data-geïnformeerde gezamenlijke besluitvorming

Data-geïnformeerde gezamenlijke besluitvorming

Passende zorg is waarde gedreven, komt samen met en rondom de cliënt tot stand, betreft de juiste zorg op het juiste moment en is gericht op gezondheid in plaats van ziekte. Om passende zorg te leveren is het beschikken over data op het juiste moment cruciaal. Door data kan de zorg beter aangepast worden (proactieve zorgplanning) aan individuele behoeften en wensen van een cliënt.

Als een cliënt met dementie verdwaalt, kan hierop worden geanticipeerd door in gezamenlijk besluitvorming te kiezen voor de inzet van technologie (e.g. wearable met GPS) om zo de eigen regie van de cliënt te ondersteunen en onvrijwillige zorg (e.g. sluiten van deuren) te voorkomen. Hierbij wordt uitgegaan van wat de cliënt nog kan (wandelen/lichamelijk actief zijn) in plaats van te focussen op hetgeen dat niet meer mogelijk is. Met andere woorden: de inzet van data dient, net als passende zorg, waarde gedreven te zijn en samen met de cliënt te worden vormgegeven. Dit wordt ook wel ‘data-geïnformeerde zorg’ genoemd. Beslissingen in de zorg worden niet genomen op basis van data alleen (‘data-gestuurd’), maar ook op eerdere ervaringen en kwalitatieve input van zowel cliënten, naasten en zorgprofessionals. Momenteel hebben data nog geen plek in gezamenlijke besluitvorming, waardoor cliënten niet de meest passende zorg ontvangen.

Data-geïnformeerde gezamenlijke besluitvorming is geen eindbestemming, maar een continue reis binnen een leerproces. De AWO-L zorgorganisaties benoemen dat er een ingrijpende transitie nodig is om meer data-geïnformeerd te werken. Een leerproces in de organisaties is nodig om betrokkenen uit alle lagen van een organisatie te ondersteunen te leren met én van data.

Doel
De interdisciplinaire kerngroep ‘Data Science’ van de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg (AWO-L), met leden van zorg -en onderwijsorganisaties, heeft dit project geïnitieerd. De doelstelling van dit project is om data te gebruiken zodat deze gezamenlijke besluitvorming kan ondersteunen en leiden tot passende zorg. Het inhoudelijk thema behouden van eigen regie en het voorkomen van onvrijwillige zorg dienen als uitgangspunten. Onvrijwillige zorg is zorg die verleend wordt zonder toestemming van de cliënt/waar de cliënt zich tegen verzet (o.a. het op slot doen van een deur zodat de cliënt niet weg kan). De negatieve impact van onvrijwilligheid wordt onderstreept door de Wet Zorg en Dwang.

We adresseren de volgende subdoelen:

1. Bewustwording creëren onder betrokkenen over de waarde van data in het algemeen en gezamenlijke besluitvorming in het bijzonder (leer/veranderdoel)
2. Aanwezige en benodigde data uit verschillende bronnen in kaart brengen (kennisdoel), ontsluiten en koppelen (veranderdoel)
3. Het kunnen interpreteren en duiden van data door cliënten, naasten en zorgprofessionals in gezamenlijke besluitvorming (leer/veranderdoel)
4. Het ontwikkelen van een stappenplan voor data-geïnformeerde gezamenlijke besluitvorming (maakdoel)

Plan van aanpak

Drie organisaties vormen elk een community of practice (CoP) bestaande uit een cliënt, naaste, zorgprofessional, data/ICT-specialist en docent/onderzoeker. Deelnemers in CoPs zijn partner om wensen, behoeften en vaardigheden af te stemmen, waardoor de resultaten zinvol en implementeerbaar zijn. In fase 1 wordt inzicht verkregen in de stand van zaken omtrent data door een wereld-café́ methode, focusgroepen en datavolwassenheidcheck. Fase 2 richt zich op het samen veranderen en meten van deze veranderingen door o.a. diepte-interviews en de datavolwassenheidcheck . Fase 3 vertaalt de resultaten naar de praktijk hetgeen o.a. resulteert in een stappenplan, training en onderwijsmateriaal. Elke CoP zal een eigen datavraagstuk opzetten, cyclisch uitvoeren en evalueren, passend bij de stappen van actie-onderzoek.

Beoogde resultaten

• Cliënten, naasten en zorgprofessionals ervaren de toegevoegde waarde van data en kunnen deze benoemen waardoor data een standaard rol heeft in gezamenlijke besluitvorming;
• Een concreet stappenplan die organisaties handvaten geeft om data-geïnformeerd werken als onderdeel opneemt in gezamenlijke besluitvorming;
• Alle betrokkenen ervaren verbeteringen op het gebied van eigen regie en onvrijwillige zorg.

De verkregen kennis en het stappenplan hebben direct impact op de zorg in zorgorganisaties, zowel binnen als buiten ons netwerk. Het AWO-L netwerk van zorg -en onderwijsorganisaties wordt gebruikt voor (landelijke) verspreiding en implementatie, o.a. via de zes andere landelijke netwerken ouderenzorg (SANO). De resultaten worden opgenomen in het curriculum voor verzorgende/verpleegkundigen bij Gilde Zorgcollege/Zuyd Hogeschool en gezondheidswetenschappen bij Universiteit Maastricht.