Samen wonen, samen leven, samen zorgen

Samen wonen, samen leven, samen zorgen

Door de vergrijzing en de toenemende druk op formele en informele zorg is er behoefte aan andere manieren van wonen en zorgen. In Nederland ontstaan steeds meer woonvormen waarin verschillende groepen mensen samenleven, waaronder ouderen met een intensieve zorgvraag. Voorbeelden hiervan zijn hofjes, intergenerationeel wonen en vitale gemeenschappen. Zij ontvangen hier passende zorg en ondersteuning. Belangrijke uitgangspunten zijn samenredzaamheid, eigen regie en aansluiting bij persoonlijke wensen en behoeften.

Inzicht in wat werkt en waarom

Het doel van dit project is beter begrijpen wat ervoor zorgt dat woonzorggemeenschappen in de langdurige zorg goed werken en succesvol kunnen worden ingevoerd. Dit doen we via drie subdoelen:

1. Het in kaart brengen en analyseren van bestaande woonzorggemeenschappen.
2. Inzicht krijgen in de voorwaarden die nodig zijn voor succes.
3. Het verder ontwikkelen van woonzorggemeenschappen via samenwerking tussen wetenschap en praktijk, met aandacht voor de gevolgen voor bewoners, zorgverleners en de omgeving.

Enthousiasme én knelpunten in de praktijk

Dit project is ontstaan tijdens een tweedaagse Toekomstverkenning met 72 maatschappelijke partijen, zoals zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten, burgerinitiatieven, zorgverzekeraars, woningbouwcorporaties, bedrijven en het ministerie. Zij waren enthousiast over woonzorggemeenschappen, maar gaven ook aan dat er veel belemmeringen zijn bij de realisatie. Er is nog weinig kennis over de kenmerken, voor wie deze woonvormen geschikt zijn en wat de impact is op bewoners, naasten, professionals en de wijk.

Samenwerking tussen wetenschap, zorg en burgers

Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met het Universitair Kennisnetwerk Ouderenzorg Nijmegen (UKON), de Radboud Universiteit, drie zorgorganisaties (MeanderGroep, Vilente en ZZG) en een burgerinitiatief (Zorgcoöperatie Hoogeloon).

In fase 1 (maand 1–9) maken we een landelijke inventarisatie van bestaande woonzorggemeenschappen. Vanuit verschillende vakgebieden ontwikkelen we criteria om deze initiatieven te beschrijven, te typeren en met elkaar te vergelijken.

In fase 2 (maand 10–24) onderzoeken we welke voorwaarden belangrijk zijn voor een succesvolle start en uitvoering. Met een vragenlijst onder landelijke initiatieven brengen we fysieke, sociale en organisatorische kenmerken in kaart. Daarnaast voeren we diepte-interviews met verschillende betrokkenen, zoals initiatiefnemers, bewoners en hun naasten, burgers, medewerkers, zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten en partijen die betrokken zijn bij bouw en ontwikkeling.

Fase 3 (maand 12–48) bestaat uit actiegericht onderzoek naar de verdere ontwikkeling, betekenis en impact van woonzorggemeenschappen bij vier geselecteerde initiatieven van medeaanvragers. Deze initiatieven zijn gekozen op basis van de Toekomstverkenning en vertegenwoordigen verschillende vormen van woonzorg. De resultaten vertalen we naar een inspiratiewijzer met praktische handvatten en mogelijke interventies voor andere initiatieven.