Leren van implementeren: preventie van onvrijwillige zorg met PRITAH

Leren van implementeren: preventie van onvrijwillige zorg met PRITAH

De interventie PRITAH (Prevention and Reduction of Involuntairy care at Home) is gericht op het voorkomen en verminderen van onvrijwillige zorg in de thuissituatie. In dit vervolgonderzoek draait het om de vraag hoe PRITAH op grote schaal kan worden uitgerold in de thuiszorg. Daarnaast zal PRITAH worden omgevormd tot een interventie voor de verpleeghuiszorg. Tot slot wordt onderzocht hoe de kennis van deze interventie een plaats kan krijgen in het mbo-onderwijs.

Onvrijwillige zorg

Onvrijwillige zorg thuis is zorg die een cliënt ontvangt, maar waar hij en/of zijn vertegenwoordiger zich tegen verzet. De AWO Limburg ontwikkelde in een eerder onderzoek de interventie PRITAH. Doel van PRITAH is het voorkomen en verminderen van onvrijwillige zorg thuis. PRITAH bevat vier componenten en is vergelijkbaar met de interventie EXBELT. Deze eerder door de AWO-L ontwikkelde interventie richt zich specifiek op het tegengaan van fysieke vrijheidsbeperking (zoals banden, bedhekken) en het toedienen van kalmerende medicatie.

Evenals EXBELT begint PRITAH met een beleidswijziging waarin het management zich uitspreekt tegen onvrijwillige zorg. Vervolgens worden verpleegkundigen, verzorgenden en thuishulpen in enkele workshops geschoold in deze denkwijze. De gespecialiseerde verpleegkundige, die de workshops verzorgt, is vervolgens ook als coach inzetbaar. Deze coach vraagt thuiszorgteams waar zij in de dagelijkse praktijk tegenaan lopen. Vierde en laatste component is het beschikbaar stellen van alternatieve middelen waarmee onvrijwillige zorg voorkomen kan worden.

Vervolgonderzoek

Tijdens het testen van PRITAH bij drie ouderenzorgorganisaties van de AWO-L bleek dat de interventie goed toepasbaar is in de praktijk. Of de interventie daadwerkelijk invloed heeft op het terugdringen van onvrijwillige zorg, werd niet gemeten. Er is dus geen hard bewijs dat PRITAH effectief is. Wel werd duidelijk dat de interventie het gedrag van medewerkers positief beïnvloedt. Bovendien is de werkwijze van PRITAH vergelijkbaar met EXBELT, de interventie waarvan de effectiviteit wel bewezen is. Het vier jaar durend vervolgonderzoek naar PRITAH dat in november 2022 van start ging, richt zich op de volgende vragen:

1. Kunnen we PRITAH op grote schaal uitrollen in de thuiszorg en hoe kan PRITAH vertaald worden naar een interventie voor de verpleeghuiszorg? Het gaat dan dus om een interventie waarin alle facetten van onvrijwillige zorg zijn opgenomen, te weten:  fysieke vrijheidsbeperking (bedhekken, banden, etc); domotica (en dan vooral de actie die daarop volgt, bijvoorbeeld na het zien van camerabeelden); het geven van medicatie buiten de daarvoor geldende richtlijnen (om mensen te kalmeren): dwang in de zorg (bijvoorbeeld iemand tegen zijn zin douchen). 

2. Hoe kunnen we de kennis die uit PRITAH voortkomt opnemen in het curriculum van de mbo-opleiding voor verpleegkundigen en verzorgenden?

Focus op implementatie

De onderzoekers willen in totaal 35 thuiszorgteams werven voor deelname aan het onderzoek. In een contextanalyse willen zij eerst schetsen welke barrières op welke niveaus de implementatie van PRITAH belemmeren. Om vervolgens strategieën te ontwikkelen om deze barrières weg te nemen, bijvoorbeeld: bij een gebrek aan vertrouwen in de interventie deze beter uitleggen. Hierop volgen de vier componenten waaruit PRITAH bestaat: de beleidswijziging, workshops, coaching en de inzet van alternatieve hulpmiddelen. De focus van het onderzoek ligt op het monitoren van de implementatie van de interventie. Zo moet duidelijk worden hoe zorgorganisaties dit het beste kunnen doen. Deze keer gaan de onderzoekers bovendien meten wat het effect is van de interventie op onvrijwillige zorg: neemt die inderdaad af?

Onderwijs

Wat vraag 2 van het onderzoek betreft, willen de onderzoekers eerst met het mbo inventariseren welke aandacht het onderwijs nu geeft aan onvrijwillige zorg. Verder zal in overleg met het mbo worden onderzocht hoe de actuele kennis van PRITAH in het onderwijs kan worden opgenomen. Zodat toekomstige verzorgenden en verpleegkundigen volledig geschoold zijn in deze werkwijze.