Zelf aan zet in de Wlz

Zelf aan zet in de Wlz

Dit onderzoek heeft als doel om formele en informele zorgverleners te ondersteunen bij het toepassen van het gedachtegoed van reablement in de praktijk. Dit doen we in nauwe samenwerking met cliënten, (in)formele zorgverleners en managers. In dit samenspel worden stap voor stap concrete tools ontwikkeld en getest. Met deze hulpmiddelen kunnen (in)formele zorgverleners cliënten beter ondersteunen in hun eigen regie en zelfredzaamheid, met als doel het verbeteren van hun kwaliteit van leven. Het onderzoek richt zich op mensen met Wlz-zorg. De Wet langdurige zorg (Wlz) regelt zware en intensieve zorg, onder andere voor kwetsbare ouderen.

Een toenemende vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en de groeiende complexiteit van zorg- en ondersteuningsvragen zetten de kwaliteit en toekomstbestendigheid van de langdurige zorg steeds verder onder druk. In deze context nemen formele en informele zorgverleners vaak – met de beste bedoelingen – taken over van cliënten. Hoewel dit begrijpelijk is, kan het onbedoeld ten koste gaan van de eigen regie en zelfredzaamheid van cliënten.

Reablement als uitgangspunt

Reablement biedt hierin een ander perspectief. Deze zorgvisie stelt de eigen regie, zelfredzaamheid en kwaliteit van leven van cliënten centraal en geeft zorgverleners houvast om cliënten actief te ondersteunen in wat zij (nog) zelf kunnen. In de praktijk blijkt het echter lastig om deze visie consequent toe te passen. Niet alleen zorgverleners, maar ook zorgorganisaties zoeken naar manieren om reablement duurzaam te vertalen naar het dagelijks handelen.

De afgelopen jaren is veel kennis opgedaan over reablement, onder andere via evidence-based programma’s voor verpleegkundigen en verzorgenden, zoals het ZELF-programma. De huidige uitdaging is om hierop voort te bouwen en het reablementgedachtegoed te verbreden naar andere disciplines en informele zorgverleners. Daarnaast is het belangrijk om de samenwerking tussen betrokkenen te versterken en de ondersteunende rol van het management verder te optimaliseren. Dit vraagt om nieuwe kennis, praktische tools en een gezamenlijke aanpak in de praktijk.

Onderzoeksopzet

Het project maakt gebruik van ontwerpgericht actieonderzoek, waarbij verschillende betrokkenen continu actief meedoen. Het onderzoek wordt uitgevoerd bij Cicero Zorggroep, die Wlz-zorg biedt aan cliënten thuis en in het verpleeghuis.

Het project bestaat uit vier fasen:

1. Het ophalen van behoeften en ervaringen van formele en informele zorgverleners, cliënten en managers, en het verzamelen van bestaande goede voorbeelden van tools. Dit gebeurt via focusgroepen, de wereldcafé-methodiek en interviews.
2. Het gezamenlijk en stapsgewijs ontwikkelen en verbeteren van geselecteerde tools. Dit gebeurt in co-creatieteams met zorgverleners, cliëntvertegenwoordigers en managers. Onderzoekers en experts werken hun voorkeuren en wensen verder uit.
3. Het evalueren van de ontwikkelde tools in de praktijk, met aandacht voor invoering, gebruik en effect.
4. Het delen en toepassen van de opgedane inzichten en resultaten.

Verwachte opbrengsten

Het project levert nieuwe inzichten en praktische tools op. Deze ondersteunen de beweging van reablement onder formele en informele zorgverleners. Daarnaast wordt de samenwerking tussen formele en informele zorgverleners verbeterd, net als die met het management. De resultaten dragen bij aan betere zorg, meer eigen regie en zelfredzaamheid van cliënten, en bieden aanknopingspunten voor beleid, onderwijs en praktijk. Zo dragen ze bij aan toegankelijke en toekomstbestendige zorg.