nieuws

Open deuren in de ouderenzorg: ruimte voor vrijheid én reflectie

Open deuren in de ouderenzorg: ruimte voor vrijheid én reflectie

Steeds meer verpleeghuizen voeren een opendeurenbeleid, waarbij bewoners zich vrij kunnen bewegen binnen en buiten het gebouw. Het beleid draagt bij aan de kwaliteit van leven van bewoners, maar voor zorgmedewerkers is het een hele aanpassing. De AWO-L onderzoekt hoe zij - ruim 5 jaar na de invoering van de Wet Zorg en Dwang - kijken naar het opendeurenbeleid.

Steeds meer organisaties voeren een opendeurenbeleid in. Sinds de Wet zorg en dwang van kracht is gegaan in 2020, dient onvrijwillige zorg bij mensen met een psychogeriatrische aandoening (dementie of andere aandoeningen met vergelijkbare cognitieve achteruitgang) zoveel mogelijk voorkomen of beperkt te worden. Dat betekent dat mensen met dementie die geen gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving, niet zomaar opgesloten mogen worden. En dus kiezen steeds meer verpleeghuizen ervoor om de deuren te openen. Dat betekent dat bewoners zich vrij kunnen bewegen binnen én buiten het gebouw, zonder dat deuren standaard op slot zijn. Niet alleen binnendeuren, maar ook deuren naar de tuin of zelfs naar de wijk zijn in principe open en toegankelijk. Het doel: meer autonomie, rust en welbevinden voor bewoners.

Waarom onderzoek naar opendeurenbeleid?

Een opendeurenbeleid invoeren is geen simpele organisatorische maatregel. Het vraagt vooral iets van de mensen die ermee werken. Hoe kijken zorgmedewerkers naar open deuren? Zien zij vooral kansen, of juist risico’s? En welke zorgen leven er over veiligheid, werkdruk of verantwoordelijkheid?

“Om open deuren goed te laten werken, is de houding van zorgmedewerkers cruciaal,” legt onderzoeker Michel Bleijlevens uit. “Als we dit beleid willen laten slagen, moeten we eerst begrijpen hoe mensen erover denken.”

Een grootschalige vragenlijststudie

“Binnen de AWO-L voeren we een grootschalige vragenlijststudie uit naar de houding en overtuigingen van zorgmedewerkers ten opzichte van een opendeurenbeleid. We pasten een bestaande, betrouwbare vragenlijst aan (de Maastricht Attitude Questionnaire, afgekort MAQ), zodat deze specifiek ingaat op open deuren in de dementiezorg. De vragen gaan onder andere over de autonomie & kwaliteit van leven van bewoners, over veiligheid & risico’s en over de werkdruk voor professionals”, gaat Michel verder.

“Uniek aan deze studie is de grote schaal en brede deelname. 1100 Zorgmedewerkers met uiteenlopende functies – van verzorgenden en verpleegkundigen tot behandelaren en leidinggevenden – uit 15 verschillende zorgorganisaties hebben de vragenlijst ingevuld. Daarmee ontstaat een rijk en genuanceerd beeld van hoe er in de praktijk naar open deuren wordt gekeken.”

Kennis voor de praktijk

Dit onderzoek over opendeurenbeleid levert niet alleen wetenschappelijke inzichten op, maar biedt vooral handvatten voor de praktijk. Door te weten waar twijfels, zorgen en kansen liggen, kunnen zorgorganisaties gerichter werken aan scholing, begeleiding en beleid rondom onvrijwillige zorg.