nieuws

Terugblik op de ZELF-scholing met Evie Hartensveld

ZELF in de praktijk: samen leren, reflecteren en anders kijken naar zorg
 

Mensen meer zelf laten doen gaat niet vanzelf. Daarom is het ZELF-programma (een scholing) in het leven geroepen. We gingen in gesprek met Evie Hartensveld, coördinerend woonbegeleider en coach Kwaliteit & Welzijn bij Vivantes, over haar ervaringen met het ZELF-programma .

Op donderdag 8 januari vond bij Vivantes, locatie Bunderhof, de derde en laatste bijeenkomst plaats van het implementatietraject van het ZELF-programma. Tijdens deze afsluitende bijeenkomst blikten deelnemers terug op de invoering van ZELF binnen hun organisaties, deelden zij ervaringen en gingen zij met elkaar in gesprek over borging en vervolgstappen. Met deze bijeenkomst kwam een intensief traject ten einde.

Kleine veranderingen, grote impact

Evie vertelt wat ze meeneemt uit de ZELF-scholing: “In de ZELF-scholing leer je hoe jij zelf afstapt van te veel doen en cliënten leert dingen zelf aan te pakken.” Evie ging met de ZELF-scholing aan de slag vanuit de overtuiging dat zij al veel deed aan het bevorderen van zelfredzaamheid. “Toch merkte ik tijdens de scholing dat het vaak in de kleine dingen zit”, vertelt ze. “In de dagelijkse praktijk handel je soms op de automatische piloot. ZELF heeft me geholpen om daar vaker bij stil te staan en bewuster keuzes te maken.”

Die bewustwording vertaalt zich ook naar het dagelijks handelen. “Ik kijk nu meer naar wat iemand zelf nog kan. Als een bewoner bijvoorbeeld zijn broek niet meer zelfstandig kan aantrekken, betekent dat niet automatisch dat je alles overneemt. Misschien kan iemand het laatste stukje nog zelf doen. Door handelingen op te splitsen, blijft iemand actief betrokken.”

Ruimte voor reflectie en dialoog

Volgens Evie ligt een belangrijke meerwaarde van de ZELF-scholing in het samen leren. “Tijdens reguliere teamoverleggen is er vaak weinig ruimte om echt stil te staan bij visie en handelen. De scholing bood juist die ruimte: om ervaringen te delen, samen te reflecteren en elkaar beter te begrijpen.”

Ook de manier van lesgeven droeg daaraan bij. “De trainers komen zelf uit het werkveld. Dat maakt de scholing herkenbaar en praktisch.” Een bijzonder hoogtepunt vond Evie de sessie met een acteur. “Het oefenen van gesprekken in een realistische setting gaf veel inzicht. Het was veilig, herkenbaar en heel leerzaam.”

Blik vooruit

Tegelijk ziet Evie ook waar het ZELF-programma nog verder kan groeien. Zo had zij graag meer aandacht gehad voor het gesprek met mantelzorgers en naasten. “Voor zorgmedewerkers is het vaak duidelijk waarom zelfredzaamheid belangrijk is, maar voor familie kan dat anders liggen. Dus hoe neem je hen daarin mee? Hoe leg je uit dat minder overnemen juist beter kan zijn voor iemand? Het vraagt om meer concrete handvatten en oefening, zodat zorgmedewerkers zich zekerder voelen in deze gesprekken”, zegt ze.

Dan is er nog iets waar wat Evie betreft meer aandacht voor mag komen: hoe het eraan toe gaat bij eten en drinken. “Op mijn eigen locatie ben ik hier veel mee bezig. Als mensen op dat vlak meer zelf kunnen doen, zie ik hoeveel invloed dat heeft op hun zelfstandigheid en beleving. Ik zie hoe fijn ze dat vinden”, vertelt ze. Binnen de scholing kwam dit onderwerp minder uitgebreid aan bod, terwijl hier volgens haar juist veel winst te behalen valt. Niet alleen voor bewoners, maar ook voor medewerkers die dagelijks met deze zorgmomenten bezig zijn. “Dit is een onderdeel van het dagelijks leven waar je echt het verschil kunt maken.”
 

“ZELF heeft me geleerd om even stil te staan voordat je iets overneemt. Juist door minder te doen, geef je bewoners de ruimte om zichzelf te blijven. Het zit niet in grote veranderingen, maar in bewust kijken: wat kan iemand vandaag nog zelf? Als je die vraag blijft stellen, verandert je zorg vanzelf.”

Wat is ZELF?

Het ZELF-programma, helpt zorgorganisaties het reablement gedachtengoed (het stimuleren van zelfredzaamheid en eigen regie bij ouderen) in de praktijk te brengen door middel van interactieve bijeenkomsten. Hierin wordt stapsgewijs toegewerkt naar het méér werken ‘met de handen op de rug’ en leren medewerkers tips en tricks om de zelfredzaamheid en autonomie van hun cliënten (wijk of verpleeghuis) te versterken. Het ondersteunt organisaties dus bij het toepassen van reablement in de dagelijkse zorgpraktijk. ZELF staat voor: Zelfredzaamheid, Eigen regie, Levenskwaliteit en Functionaliteit.
Het ZELF-programma is ontwikkeld door de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg en wordt via Zuyd Professional aangeboden.

Toekomst

De komende drie jaar werken onderzoekers en praktijkprofessionals op basis van de opgedane ervaringen een ZELF 2.0 editie uit. Daarin richten ze zich niet enkel op zorgprofessionals, maar ook specifiek op de informele zorgverlener. Zo is er onder andere meer aandacht voor de mantelzorgers.