Beter laten van onnodige verpleegkundige handelingen

Beter laten van onnodige verpleegkundige handelingen

In de zorg worden vaak handelingen uitgevoerd die geen toegevoegde waarde hebben voor de zorgvrager. Deze ‘onnodige zorg’, ook wel aangeduid als low-value care, omvat de zorg waar de cliënt geen baat bij heeft gezien de gezondheidsschade, kosten (tijds- en geldverspilling) en onnodige werkdruk die het met zich meebrengt. Hierdoor komt zorg die wel waardevol is in het gedrang. Het is van essentieel belang om deze ineffectieve handelingen te verminderen, zodat zorg efficiënter en van hogere kwaliteit wordt geleverd.

Het project Beter laten is gericht op het de-implementeren van een aantal sectorspecifieke verpleegkundige handelingen in het verpleeghuis en ziekenhuis voor de zorg voor ouderen. Het project biedt inzicht in welke onnodige verpleegkundige handelingen nog niet zijn (de-)geïmplementeerd, hoe vaak deze worden toegepast en welke factoren het succesvol (de-)implementeren beïnvloeden. Daarnaast onderzoeken we de ervaringen van zorgprofessionals, zorginstellingen en zorgvragers met het de-implementatieproces. Tot slot evalueren we het gebruik en de bruikbaarheid van de TIP-toolbox (Translating Innovations into Practice), een innovatiespel die wordt ingezet om de-implementatiestrategieën te ontwikkelen, door verpleegkundigen en verzorgenden.

De-implementatie van zorgpraktijken

Hoewel kwaliteitsverbetering in de zorg vaak gericht is op het implementeren van evidence-based zorg, is het de-implementeren van ineffectieve zorgpraktijken een relatief onderbelicht onderwerp. In de praktijk blijkt echter dat het laten van zorghandelingen moeilijker is dan het implementeren van nieuwe handelingen, wat de uitdaging van dit project benadrukt. Barrières zoals werkdruk, gebrek aan kennis en routines in de zorgpraktijk bemoeilijken de-implementatie.

De beroepsvereniging Verzorgenden en Verpleegkundigen (V&VN) en kennisinstituut Vilans hebben al initiatieven ontwikkeld om onnodige zorg terug te dringen, zoals de Beter-Laten-lijst. Toch blijft het probleem in de dagelijkse praktijk groot.

Hoe gaan we dit doen?

In dit project willen we samen met Zuyderland MC, VieCuri, Vivantes en Envida onnodige verpleegkundige handelingen en interventies systematisch de-implementeren in de verpleeghuiszorg en ziekenhuiszorg.

Binnen een lerend netwerk van zorginstellingen worden belemmeringen en succesfactoren in kaart gebracht om de-implementatie op grotere schaal te bevorderen. Verpleegkundige teams, samen met vertegenwoordigers van zorgvragers, krijgen de ruimte om te bepalen welke bewezen ineffectieve handelingen zij als prioriteit willen aanpakken.

Dit gebeurt op basis van de Beter-Laten-lijst en andere wetenschappelijke inzichten. Een belangrijk onderdeel van dit project is het gebruik van de TIP-toolbox. Deze toolbox helpt verpleegkundigen en verzorgenden bij het ontwikkelen van effectieve de-implementatiestrategieën.

Het innovatiespel binnen de TIP-toolbox is ontworpen voor zorgprofessionals op verschillende opleidingsniveaus en in diverse zorgsectoren. De aanpak is gebaseerd op het implementatiemodel van Wensing en Grol, waarin systematische stappen worden gevolgd om gedragsverandering in de zorgpraktijk te realiseren. Door middel van deze methodiek worden strategieën ontwikkeld die aansluiten bij de specifieke uitdagingen en context van de zorginstelling.